Instrukcja użytkowania zawiesi cięgnowych
Instrukcje użytkowaniaCH.4892.1.0 · wydanie źródłowe 04.2018
Instrukcja użytkowania
zawiesi cięgnowych
Linowe, łańcuchowe, pasowe i wężowe. Dobór, podnoszenie, kontrole i przechowywanie w jednym miejscu.
Opracowanie graficzne: 29.09.2026. Treść na podstawie wydania 04.2018. Pozycje R1-R3 wymagają wyjaśnienia. Ten projekt nie jest zatwierdzoną instrukcją do użycia przy podnoszeniu.
Wybór zawęża tabele i kryteria zużycia. Wszystkie wspólne zasady bezpieczeństwa pozostają widoczne.
Zanim użyjesz zawiesia
Zakres instrukcji i kontrola przed pierwszym użyciem
Instrukcja dotyczy zawiesi cięgnowych: linowych z lin stalowych, łańcuchowych oraz tekstylnych - pasowych i wężowych. Obejmuje dobór, eksploatację, konserwację oraz kontrole.
Przed pierwszym użyciem przeczytaj instrukcję. Stosuj jej wymagania podczas pracy i zapewnij dostęp do niej w miejscu użytkowania zawiesia. Personel prowadzący operację podnoszenia powinien mieć kompetencje opisane w PN-ISO 12480-1.
Przeznaczenie i ograniczenia
Zawiesia są wymiennym wyposażeniem urządzenia dźwignicowego, np. suwnicy lub dźwigu, przeznaczonym do podnoszenia ładunków w zastosowaniach ogólnych.
Zawiesi ogólnego zastosowania nie wolno używać w warunkach szczególnie niebezpiecznych, m.in. na platformach wiertniczych i nabrzeżach, do podnoszenia osób ani materiałów potencjalnie niebezpiecznych, np. materiałów rozszczepialnych lub płynnych metali. Wątpliwe przypadki ocenia osoba kompetentna.
Trzy pojęcia używane w instrukcji
- DOR / WLL - dopuszczalne obciążenie robocze (udźwig); w tym opracowaniu podawane w tonach (t).
- Mnożnik DOR - współczynnik zmniejszający dopuszczalne obciążenie robocze stosownie do warunków pracy.
- Osoba kompetentna - osoba wyznaczona, odpowiednio przeszkolona i wykwalifikowana, mająca wiedzę, doświadczenie praktyczne oraz instrukcje niezbędne do wymaganych badań i kontroli.
Po dostawie, przed pierwszym użyciem
- Sprawdź zgodność zawiesia z zamówieniem oraz kompletność dokumentacji jakościowej.
- Porównaj dokumentację, identyfikator na tabliczce lub etykiecie i dostarczone zawiesie.
- Sprawdź wzrokowo, czy transport lub przechowywanie nie spowodowały uszkodzeń.
- Zaleca się założenie kartoteki zawiesia do zapisów o kontrolach, naprawach i dalszym użytkowaniu.
Dobierz zawiesie do ładunku
Masa, geometria, osprzęt i środowisko pracy
Uwzględnij masę i kształt ładunku, rozłożenie jego punktów nośnych, układ pracy zawiesia oraz warunki operacji: pogodę, teren i możliwość wystąpienia szarpnięć.
Jeśli masa nie jest oznaczona, ustal ją przede wszystkim z dokumentacji, np. rysunków lub listów przewozowych. W ostateczności oblicz ją w sposób przybliżony.
Kąty i dopasowanie elementów
| Co sprawdzić | Wymaganie z instrukcji |
|---|---|
| Cięgna zawiesia wielocięgnowego | Maksymalnie 60° odchylenia od pionu. |
| Ogniwo główne (zbiorcze) | Szerokość co najmniej o 15% większa od grubości haka dźwignicy w punkcie nośnym. |
| Miękka pętla zawiesia linowego lub pasowego | Kąt rozwarcia materiału pętli nie większy niż 20°. |
| Pętla zawiesia pasowego na haku | Gardziel haka nie może marszczyć materiału. |
Środowisko chemiczne
Zawiesi linowych i łańcuchowych, z wyjątkiem zawiesi ze stali nierdzewnej, nie wolno stosować w środowiskach agresywnych chemicznie.
| Materiał tekstylny | Charakterystyka opisana w źródle |
|---|---|
| Poliester PES | Odporny na większość kwasów mineralnych; ulega uszkodzeniu pod wpływem zasad. |
| Poliamid PA | Odporny na zasady, wrażliwy na kwasy. |
| Polipropylen PP | Mało podatny na działanie kwasów i zasad. |
Jeżeli zawiesie łączy różne materiały, stosuj ograniczenia właściwe dla wszystkich jego materiałów.
Każdorazowo po kontakcie z agresywnymi chemikaliami zawiesie należy umyć i naturalnie wysuszyć. W wątpliwych przypadkach przekaż je osobie kompetentnej do kontroli szczegółowej.
Temperatura pracy
Mnożniki DOR przepisane z wydania 04.2018
Mnożnik 1,00 oznacza brak redukcji DOR w danym zakresie; „nie stosować” odpowiada źródłowemu mnożnikowi 0,00. Granice zakresów zachowano w postaci podanej w oryginale.
Zawiesia linowe
| Połączenie / rdzeń | -40 do +100°C¹ | +100 do +150°C | +150 do +200°C | +200 do +300°C | +300 do +400°C | +400°C i więcej |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zacisk aluminiowy / włókienny | 1,00 | nie stosować | nie stosować | nie stosować | nie stosować | nie stosować |
| Zacisk stalowy / włókienny | 1,00 | nie stosować | nie stosować | nie stosować | nie stosować | nie stosować |
| Zaplot / włókienny | 1,00 | nie stosować | nie stosować | nie stosować | nie stosować | nie stosować |
| Zacisk aluminiowy / stalowy | 1,00 | 1,00 | nie stosować | nie stosować | nie stosować | nie stosować |
| Zacisk stalowy / stalowy | 1,00 | 1,00 | 0,90 | 0,75 | 0,65 | nie stosować |
| Zaplot / stalowy | 1,00 | 1,00 | 0,90 | 0,75 | 0,65 | nie stosować |
Zawiesia łańcuchowe
| Klasa | -40 do +200°C¹ | +200 do +300°C | +300 do +400°C | +400 do +475°C | +475 do +600°C | +600 do +700°C | +400°C i więcej [R1] |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 5 | 1,00 | 1,00 | 1,00 | 0,75 | 0,75 | 0,50 | nie stosować |
| 8 | 1,00 | 0,90 | 0,75 | nie stosować | nie stosować | nie stosować | nie stosować |
| 10 | 1,00 | nie stosować | nie stosować | nie stosować | nie stosować | nie stosować | nie stosować |
| 12 | 1,00 | 0,60 | nie stosować | nie stosować | nie stosować | nie stosować | nie stosować |
Zawiesia pasowe i wężowe
| Materiał | -40 do +80°C¹ | +80 do +100°C |
|---|---|---|
| Poliester PES, poliamid PA | 1,00 | 1,00 |
| Polipropylen PP | 1,00 | nie stosować |
¹ Zgodnie ze źródłem nie używać poniżej -40°C. Wyjątek w źródle: dla zawiesi łańcuchowych klasy 10 temperatura minimalna wynosi -29°C.
Krawędzie i liczba cięgien
Ochrona zawiesia oraz redukcje DOR
Lina stalowa: stosunek średnicy ładunku do średnicy liny d
| Średnica ładunku | 6d | 5d | 4d | 3d | 2d | 1d |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Mnożnik DOR | 1,00 | 0,85 | 0,80 | 0,70 | 0,65 | 0,50 |
Szerokość haka lub szakli w kontakcie z miękką pętlą zawiesia powinna być większa niż 2d.
Łańcuch: promień krawędzi R i rozmiar łańcucha D
| Zapis źródłowy | R < D | R > D | R > 2D |
|---|---|---|---|
| Mnożnik DOR | 0,50 | 0,70 | 1,00 |
Stosowanie niektórych elementów skracających wymaga redukcji DOR.
Tekstylia: promień krawędzi r i grubość taśmy g
| Zapis źródłowy | r > g | r ≤ g |
|---|---|---|
| Wymaganie | Mnożnik 1,00 | Stosuj ochrony |
Gdy zawiesie może zostać uszkodzone przez ładunek lub uszkodzić ładunek, zastosuj odpowiednie ochrony (osłony).
Gdy używasz tylko części cięgien
| Zawiesie | Używane cięgna | Mnożnik DOR |
|---|---|---|
| Dwucięgnowe | 1 | 0,50 |
| Trzy- lub czterocięgnowe | 2 | 0,67 |
| Trzy- lub czterocięgnowe | 1 | 0,33 |
Nieużywane cięgna zawieś hakami końcowymi na ogniwie zbiorczym.
Operacja podnoszenia
Kolejność czynności od przygotowania do odłożenia ładunku
- Dobierz zawiesie i sprawdź poprawność doboru według wcześniejszych zasad.
- Dostarcz zawiesie na miejsce operacji, kontrolując jego stan, i załóż górną końcówkę na hak dźwignicy.
- Ustaw hak dźwignicy z zawiesiem nad środkiem ciężkości ładunku. Opuść hak na odpowiednią wysokość.
- W zawiesiu wielocięgnowym zaczep dolne końcówki w punktach nośnych ładunku.
- Przy podwieszeniu pod ładunkiem lub zastosowaniu pętli zaciskowej przełóż zawiesie bez skręceń. Zwróć szczególną uwagę na ostre krawędzie.
- Jeśli dany układ tego wymaga, zamknij pętlę zaciskową. Wyrównaj zawiesia; gdy to konieczne, odpowiednio skróć cięgna zawiesia łańcuchowego. Nie stosuj węzłów.
- Sprawdź, czy cięgna nie są skręcone. Zawiesie pasowe musi stykać się z ładunkiem całą szerokością, bez zmarszczeń.
- Jeśli zachodzi ryzyko wzajemnego uszkodzenia zawiesia i ładunku, zastosuj osłony, trawersy lub belki rozporowe.
- Haki końcowe wpinaj tak, aby ich szpice były skierowane na zewnątrz. Przewidziane konstrukcyjnie zabezpieczenia haków i szakli muszą być sprawne i użyte.
- Sprawdź, czy ładunek jest swobodny: nie jest przytwierdzony do podłoża ani zablokowany w inny sposób.
- Powoli napnij i ułóż wszystkie cięgna, aby zapobiec późniejszym szarpnięciom.
- Podnoś bez zbędnych szarpnięć. Transportuj ładunek bez wahań.
- Opuść ładunek w przygotowanym miejscu, tak aby nie przygniótł zawiesi. Przez cały czas monitoruj ich stan.
- Po zakończeniu odczep zawiesia i sprawdź ich stan. Przy uszkodzeniu lub zużyciu przekraczającym kryteria przekaż do naprawy albo wycofaj. W razie wątpliwości skieruj do kontroli szczegółowej.
Kontrole i badania
Kto sprawdza zawiesie i kiedy należy je wycofać
Kontrola bieżąca
Personel prowadzący operację podnoszenia ogląda zawiesie przed użyciem i w trakcie pracy. Przy stwierdzeniu uszkodzenia lub zużycia przekraczającego kryteria wycofuje je z użytkowania. W razie wątpliwości przekazuje je do kontroli szczegółowej.
Kontrola szczegółowa
Osoba kompetentna wykonuje dokładny przegląd wszystkich elementów z pomiarami. W uzasadnionych przypadkach rozszerza badanie o inne metody, w tym badania nieniszczące. Stwierdzenie uszkodzenia lub zużycia przekraczającego kryteria oznacza naprawę albo wycofanie z użytkowania.
| Przedmiot kontroli | Częstotliwość według źródła |
|---|---|
| Zawiesia | Co najmniej raz na 12 miesięcy. |
| Akcesoria śrubowe: szakle, napinacze śrubowe, śruby z uchem, ogniwa z gwintem | Raz na 6 miesięcy. |
| Duża intensywność lub trudne warunki pracy | Osoba kompetentna zwiększa częstotliwość kontroli szczegółowych. |
Zaleca się wpisywanie wyników kontroli szczegółowych i wykonanych napraw do kartoteki zawiesia.
Kryteria wycofania wspólne dla zawiesi
- Brak lub nieczytelność oznakowania: tabliczki, etykiety lub oznaczeń na zacisku.
- Odkształcenia, pęknięcia lub nacięcia elementów osprzętu.
- Ubytek średnicy materiału ogniwa większy niż 10%, ustalony jako średnia pomiarów na krzyż.
- Brak lub uszkodzenie zabezpieczenia haka, jeśli jest ono przewidziane w jego konstrukcji.
- Zablokowanie przegubu w łączniku mechanicznym.
- Zwiększenie szerokości gardzieli haka o więcej niż 10% wartości nominalnej.
- Brak lub niekompletność zabezpieczenia szakli, jeśli jest ono przewidziane.
- Odbarwienia spowodowane wysoką temperaturą lub agresywnymi chemikaliami.
Zużycie zawiesi stalowych
Kryteria lin, łańcuchów i pomiar przekroju
Zawiesia linowe
- Popękane lub zdeformowane złączki; rozplecione zaploty.
- Co najmniej 3 sąsiednie pęknięte druty w jednej splotce.
- Co najmniej 6 pękniętych drutów na odcinku równym 6 średnicom liny.
- Co najmniej 14 pękniętych drutów na odcinku równym 30 średnicom liny.
- Zapętlenia, skręcenia lub zgniecenia liny.
- Koszyki, wypchnięcie rdzenia lub inne uszkodzenia deformujące przekrój liny.
- Zmniejszenie średnicy liny wskutek starcia o więcej niż 10%.
- Utrata elastyczności wskutek korozji wżerowej.
Zawiesia łańcuchowe
- Zmniejszenie średnicy ogniwa o więcej niż 10%, ustalone w uśrednionym pomiarze na krzyż.
- Przecięcia, nacięcia, żłobki lub pęknięcia ogniw.
- Wydłużenie ogniwa o więcej niż 5%, mierzone wewnątrz ogniwa.
- Wydłużenie ogniwa o więcej niż 3%, mierzone po zewnętrznej stronie ogniwa.
- Korozja wżerowa.
- Uszkodzenia elementów skracających.
Pomiar na krzyż
Średnią średnicę przekroju oblicz z dwóch pomiarów: dśr = (d1 + d2) / 2.
Tekstylia i przechowywanie
Kryteria pasów i zawiesi wężowych oraz konserwacja
Zawiesia pasowe - zapis źródłowy do sprawdzenia
- Starcie powierzchni spowodowane kontaktem z ostrą krawędzią.
- Zapis źródłowy [R3]: nacięcia powodujące ubytek przekroju większy niż 10%.
- Zapis źródłowy [R3]: rozcięcia wzdłużne większe niż 5 cm.
- Uszkodzenia w obrębie pętli.
Zawiesia wężowe
Kryterium ze źródła: rozcięcie lub rozerwanie rękawa ochronnego, które uwidacznia rdzeń nośny.
Magazynowanie i konserwacja
- Przechowuj zawiesia na odpowiednich stojakach lub wieszakach.
- Wybierz suche miejsce, osłonięte od słońca i innych czynników atmosferycznych.
- Chroń zawiesia przed zagrożeniami mechanicznymi i chemicznymi.
- Dopuszcza się konserwację zawiesi stalowych przez lekkie naoliwienie.
Pomoc CECHO
CECHO Sp. z o.o. - producent zawiesi, dystrybutor akcesoriów i osprzętu dźwignicowego, lin i łańcuchów. Prowadzimy szkolenia dotyczące bezpiecznego użytkowania i kontroli zawiesi.
Kontakt techniczny: Dariusz Skwarek | +48 692 943 742 | dskwarek@cecho.pl
Biuro: +48 33 825 04 84 | biuro@cecho.pl | www.cecho.pl
CECHO Sp. z o.o. | ul. Wyzwolenia 76 | 43-300 Bielsko-Biała
Przejdź do strony głównej